Dòng tiền từ Steam về Việt Nam

Phát hành game trên Steam là cột mốc mà bất kỳ nhà phát triển game độc lập nào cũng mong chờ và Legion Team cũng không ngoại lệ. Trong quá trình chuẩn bị cho CSCD: Vietnam Mobile Police, chúng mình đã thử tìm hiểu cách dòng tiền di chuyển từ túi người chơi đến tài khoản của nhà phát triển thông qua nhiều chặng từ Steam, các loại thuế, phí..

Bài viết này là bản tổng hợp mang tính tham khảo chung, xin được chia sẻ tới các dev có cùng mối quan tâm, mong rằng sẽ mang lại được có cái nhìn rõ ràng hơn trước khi đưa ra các định hướng cho sản phẩm của mình.

1. Sơ đồ dòng tiền

Dưới đây là sơ đồ đơn giản hóa các chặng mà dòng tiền sẽ di chuyển qua, bạn hãy quan sát trước khi đọc phần diễn giải chi tiết.

2. Diễn giải chi tiết

2.1 Chặng 1: Người chơi mua game

• Người chơi thanh toán dựa trên giá Gộp (hay còn gọi là giá sau thuế) hiển thị trực tiếp trên Steam store page tại mọi đất nước
• Ví dụ giá gộp là 20 (con số mang tính tượng trưng, đơn vị tiền tệ có thể là USD, VND, EUR v..v..)
• Tùy vào đất nước mà người mua đang cư trú, giá gộp này sẽ có sự khác nhau, ví dụ:
  • Người mua ở Pháp (EU), VAT tại khu vực này là 20% -> Khi thanh toán, người mua thanh toán đủ 20 (EUR). Trong đó 16 EUR sẽ trở thành giá thuần của game, còn 4 EUR là tiền thuế.
  • Người mua ở một bang của Mỹ, VAT tại khu vực này là 8% -> Khi thanh toán, người mua thanh toán 20 (USD), thêm vào là 8% của 20 USD là 1.6 USD. Tổng giá tiền cần trả sẽ là 21.6 USD
• Do đó, số tiền thực thu về Steam cũng sẽ khác nhau (trong bước tiếp theo)

2.2 Chặng 2: Steam

• Tách phần thuế của đất nước mà người mua cư trú (nước A) ngay tại thời điểm checkout (trong ví dụ ở Chặng 1) và nộp cho cơ quan thuế của nước A
• Phần còn lại là giá thuần của game, được điều chỉnh tiếp bởi các yếu tố như: Refunds, Chargebacks, giảm giá khu vực, voucher v..v.. -> Con số thu về cuối cùng được gọi là "Doanh thu gộp đã điều chỉnh" (adjusted gross revenue - AGR)

2.3 Chặng 3: Steam share

• Steam giữ lại 30% doanh thu gộp đã điều chỉnh.
• Phần 70% còn lại thuộc về Dev, tiếp tục đi qua các chặng bên dưới.

2.4 Chặng 4: Thuế tại Mỹ

• Chặng này chỉ dành cho các giao dịch tạo ra doanh thu từ lãnh thổ nước Mỹ
• Cơ quan thuế sẽ giữ lại tối đa 30% nếu doanh thu có nguồn gốc Mỹ, bằng nhiều phương pháp con số này có thể giảm xuống, dựa vào các hiệp định thuế và tờ khai W-8BEN/W-8BEN-E

Hiệp định chống đánh thuế 2 lần giữa Mỹ và Việt Nam, tại thời điểm bài viết này được đăng lên vẫn chưa được thông qua, do đó, Thuế tại Mỹ áp dụng sẽ ở mức tối đa là 30%

2.5 Chặng 5: Hệ thống bank

Valve phát lệnh (SWIFT WIRE) từ ngân hàng của Valve, lệnh này sẽ đi qua hệ thống ngân hàng:

Ngân hàng trung gian (intermediary/correspondent)

• Có thể trừ phí cố định (lifting/correspondent fees)
• Phí trừ trực tiếp vào số tiền trên đường chuyển

Ngân hàng nhận tại Việt Nam

• Thu phí inbound wire
• Phí quy đổi USD/EUR → VND theo tỷ giá ngân hàng (Nếu tài khoản nhận tại Việt Nam là tài khoản USD thì sẽ không bị tính phí này)
• Gọi tiền tại thời điểm này là netcash, khi đó, nếu bạn là cá nhân, netcash sẽ về tài khoản cá nhân, nếu bạn là doanh nghiệp, netcash sẽ về tài khoản doanh nghiệp.

2.6 Chặng 6: Cơ quan thuế Việt Nam

Cá nhân

• Áp dụng thuế thu nhập cá nhân (PIT)
• Nếu thu nhập được coi là "bản quyền/phần mềm": Thuế suất ~5% trên phần thu nhập liên quan
• Thường tính trên doanh thu, ít khấu trừ chi phí

Doanh nghiệp

• Bộ phận kế toán doanh nghiệp sẽ
  • Ghi nhận doanh thu nước ngoài từ Steam
  • Ghi nhận chi phí sản xuất game (nhân sự, asset, hạ tầng, marketing...)
  • Xác định Lợi nhuận chịu thuế = Doanh thu − Chi phí
  • Xem xét Foreign Tax Credit cho phần US withholding đã nộp
• Sau đó
  • Áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp (CIT)
  • Thuế suất chuẩn 20% trên lợi nhuận; có thể 15–17% cho SME tuỳ doanh thu và ưu đãi theo luật CIT hiện hành

Một vài lưu ý khi tính thuế

• Tính trên thu nhập gộp: thuế Việt Nam tính trên phần thu nhập Dev được chia, trước khi trừ thuế Mỹ. Thuế Mỹ là khoản bị giữ lại từ chính thu nhập đó chứ không làm thu nhập giảm đi.
• Thuế đã nộp ở Mỹ: có thể được xem xét khấu trừ (Foreign Tax Credit) để tránh bị đánh thuế hai lần, tối đa bằng số thuế Việt Nam phải nộp cho phần thu nhập đó. Cần có hồ sơ chứng minh và được cơ quan thuế chấp nhận.
• Phí ngân hàng và phí chuyển đổi: doanh nghiệp thường có thể ghi nhận là chi phí, còn cá nhân thường không được trừ.

Các điểm trên có thể khác nhau tuỳ từng trường hợp, hãy xác nhận lại với kế toán.

Đến đây, số tiền bạn nhận được đã trả qua tất cả các chặng có khả năng thu phí và hoàn thành nghĩa vụ thuế với nhà nước.

3. Bài toán minh hoạ

Để dễ hình dung, hãy cùng đi qua một ví dụ cụ thể.

Các con số bên dưới chỉ mang tính minh hoạ theo đúng các chặng ở trên, không phải tư vấn thuế — thực tế còn phụ thuộc vào hồ sơ của từng người/doanh nghiệp.

3.1 Giả định

• Game có giá gộp 20 USD, bán được 10.000 bản
• Toàn bộ người mua đến từ thị trường Bắc Mỹ
• Thuế bán hàng trung bình tại khu vực này là 8%,
• Coi như không có hoàn tiền, chargeback hay giảm giá
• Toàn bộ doanh thu có nguồn gốc Mỹ, chưa có hiệp định thuế nên bị giữ 30%
• Tổng phí ngân hàng (ngân hàng trung gian + inbound wire) cho cả đợt chuyển tiền là 100 USD
• Tài khoản nhận tại Việt Nam có thể là USD (không mất phí quy đổi) hoặc VND (ngân hàng quy đổi với phí chuyển đổi 0,5% trên số tiền nhận được, thể hiện qua chênh lệch tỷ giá), các số tiền VND bên dưới đều được tính theo giá trị tương đương USD
• Thuế Việt Nam tính trên phần doanh thu Dev được chia (70%), trước khi trừ thuế Mỹ. Chưa tính Foreign Tax Credit, và phí ngân hàng/phí chuyển đổi không được trừ vào chi phí khi tính thuế, để bài toán đơn giản (xem giải thích ở Chặng 6)
• Nếu là doanh nghiệp: chi phí sản xuất game được ghi nhận là 40.000 USD

3.2 Từ người chơi tới tiền về Việt Nam (chung cho mọi trường hợp)

3.3 Tài khoản nhận là USD hay VND?

3.4 Trường hợp 1: Dev là cá nhân

3.5 Trường hợp 2: Dev là Công ty Việt Nam

3.6 Tổng kết

Với mỗi bản game giá 20 USD, Dev nhận về khoảng 9,09 USD (cá nhân, tài khoản USD) hoặc 7,79 USD (doanh nghiệp, tài khoản USD) — chưa tới một nửa giá bán. Phần "hao hụt" lớn nhất đến từ phần chia của Steam (60.000 USD) và thuế Mỹ (42.000 USD), hai khoản Dev gần như không can thiệp được trong bài toán này.

Chọn tài khoản VND thay vì USD làm mất thêm 489,5 USD phí chuyển đổi (khoảng 0,05 USD mỗi bản), tức số tiền cuối cùng thấp hơn tương ứng ở cả hai trường hợp. Con số này nhỏ trong ví dụ, nhưng sẽ lớn dần nếu doanh thu cao hơn hoặc mức chênh lệch tỷ giá của ngân hàng rộng hơn 0,5%. Nếu bạn cần tiền VND để chi tiêu ngay, hãy so sánh tỷ giá giữa các ngân hàng trước khi chọn nơi nhận.

Trường hợp doanh nghiệp bị tính thuế trên lợi nhuận nên kết quả phụ thuộc rất nhiều vào chi phí được ghi nhận (chi phí càng lớn, CIT càng thấp), và còn có thể giảm thêm nhờ Foreign Tax Credit hoặc ưu đãi thuế. Ngược lại, số tiền của cá nhân cao hơn trong ví dụ này nhưng đi kèm những đánh đổi khác về pháp nhân, sở hữu IP và khả năng ký hợp đồng.