Làm game hoàn toàn bằng AI có thật sự đáng quan ngại?

Xin chào các dev Việt Nam thân mến!

Thời gian gần đây mình thấy số lượng các game được tạo ra bằng AI bởi người Việt đang nở rộ với chất lượng mà theo mình đánh giá với góc nhìn player một cách khách quan là đều ổn, từ đồ họa, cách chơi, trải nghiệm mà nó mang lại...

Tuy nhiên, góc nhìn dev của mình lại đang có một nỗi băn khoăn, băn khoăn này ngày càng lớn khiến mình có cảm giác như nếu giờ không nói ra thì sẽ không còn khi nào phù hợp hơn để nói.

Mời các bạn đọc và cảm nhận.

1. Quan điểm cá nhân về game làm bằng AI

Trước khi đi sâu hơn, mình xin khẳng định, mình hoàn toàn không có vấn đề gì với game được tạo bằng AI! Với mình, nếu game AI đó đạt mục tiêu giải trí và hoạt động được theo đúng thiết kế của người làm ra thì là ổn.

Ở hướng ngược lại, mình cũng hiểu cảm giác của nhiều bạn khi không thích, thậm chí không ủng hộ game làm bằng AI. Bản thân mình cũng là một dev lâu năm, nói "lâu năm" vì dự án game hiện tại mình đang làm cũng đã kéo dài nhiều năm và chưa biết đến khi nào là hồi kết, nhưng mình tự tin với nhận định trên vì bản thân đã trải qua rất nhiều khó khăn để làm ra tựa game mà mình mong muốn.

Vậy tại sao mình vẫn ok với game làm bằng AI? Quan điểm của mình là, không bàn tới chất xám đầu tư trực tiếp như game design, tạo asset, viết kịch bản, coding v..v.. thì việc một game được tạo ra bằng AI không khác mấy việc một người thuê agency để thực hiện ý tưởng game của người đó, điểm khác biệt ở đây chỉ là AI có thể làm ra game với chất lượng khó chê cùng một tốc độ kinh hoàng trong khi mức chi phí lại ở mức rất khả thi.

Trong cái thời buổi mà ai cũng muốn nhanh chóng tạo ra kết quả thì AI đã và đang đáp ứng rất tốt cho nhu cầu này rồi. Do đó việc AI được ưa chuộng cũng là hợp với nguyên tắc cung cầu mà thôi.

2. Quan ngại thứ 1: Cách nhìn nhận về phát triển game

Mình sẽ trình bày với 2 hướng nhìn: Đầu tiên là với các nước đã có ngành game phát triển và sau là các nước có ngành game non trẻ, hãy coi Việt Nam là một đại diện.

Đối với các nước có ngành game phát triển (cứ lấy Mỹ đi cho dễ nắm bắt), các game được tạo theo cách truyền thống đã trở thành một tiêu chuẩn công nghiệp và có chỗ đứng cực kỳ vững chãi. Việc hàng trăm ngàn indie game được tạo ra bởi hàng trăm ngàn indie dev mỗi ngày không có gì mới lạ, bởi ai cũng có khả năng học tập, sáng tạo, tiếp cận cũng như chia sẻ các thành tựu về game của mình cho cộng đồng.

Game làm bằng AI dường như không tạo ra quá nhiều khác biệt về góc nhìn của cả người làm game lẫn cả người chơi game trong các thị trường này. Phần lớn dev coi chúng như một hình thức thử nghiệm, một màn trình diễn công nghệ "just for fun" không hơn không kém, một mảnh đất tốt để người ta làm content và cho lên mạng xã hội.

Mọi thứ đều ổn khi sản phẩm game AI được chia sẻ và chơi trải nghiệm miễn phí v..v.. nhưng một khi ai đó có ý định thương mại hóa thì khả năng cao là sẽ bị tẩy chay vì tại đây cả dev và player đều quan tâm tới vấn đề bản quyền và thành quả lao động của con người - "Tôi sẽ mua game do người làm, chứ không mua game do AI tạo, AI slop thì càng không"

Các dev tại Việt Nam tính đến thời điểm này chắc cũng có cùng hướng nhìn, nhưng điểm khác biệt mà mình muốn đề cập ở đây chính là sự mới mẻ của cộng đồng trong nước.

Ở ví dụ trên, nếu coi các nước có ngành công nghiệp game phát triển là một người trưởng thành, thì tính cách và quan điểm của người đó gần như đã ổn định. Anh ta sẽ tiếp cận game AI với tâm thế hoàn toàn chủ động và thận trọng. Anh ta hiểu làm game thực sự là gì cũng như những gian nan trên con đường làm game. Nhận thức này được bảo toàn kể cả khi anh ta có làm game bằng AI. Ngoài ra, quá trình đào tạo phát triển game ở đây cũng được hưởng nhiều tác động tốt, giúp những người muốn bước vào ngành game có cùng quan điểm tương tự ngay từ đầu.

Với phát triển game tại Việt Nam, có tồn tại các dev nhiều kinh nghiệm nhưng số lượng của họ vẫn còn quá ít so với mặt bằng chung của thị trường, mình nhận định đó là hệ quả của sự mới mẻ và non trẻ của ngành game.

Giờ đây sự có mặt của AI giúp cho bất kỳ ai "có ý tưởng" ở Việt Nam đều có thể trở thành người tạo ra game - vâng, mình dùng từ "người tạo ra game". Mình băn khoăn khi vài năm, mà có khi chỉ vài tháng nữa, với tốc độ bùng nổ như bây giờ thì người tạo ra game tại Việt Nam mà chưa có đủ kiến thức chuyên môn có khi nào dần chiếm đa số. Khi đó con đường từ ý tưởng đến sản phẩm sẽ rất ngắn. Có khả năng sẽ hình thành một cảm xúc dễ dãi và xuề xòa mỗi khi quyết định ra đời một tựa game.

Bởi bản chất của AI là tạo ra nhanh chóng và phản ánh đúng suy nghĩ và chất lượng làm việc của người sử dụng, một chuyên gia nhờ vào AI cũng có thể tạo ra nhiều công trình vĩ đại, nhưng ngược lại, những người thiếu chuyên môn cũng bởi AI mà tạo ra các sản phẩm kém chất lượng với tốc độ và số lượng tương đương.

Trước mắt mình hiện ra một cuộc đua giữa một bên những dev có kinh nghiệm với một bên là những người có ý tưởng làm game mà thiếu đi tính chuyên môn. Đành rằng cả 2 bên đều có thể tạo ra game theo cách mình muốn, nhưng số lượng thì đang chênh lệch nhau rất nhiều. Liệu rằng các dev chuyên nghiệp có thể về đích trước, dùng sự thành công của mình để định hướng cho phần đông những người còn lại hay không? Liệu rằng khả năng đào tạo phát triển game chuẩn mực có thể bắt kịp khả năng làm game tự phát của con người hay không?

Dù bên nào chiến thắng, thì hệ quả của nó cũng có mặt trong điểm mình quan ngại tiếp theo.

3. Quan ngại thứ 2: Sự bão hòa sớm tại thị trường Việt Nam

Trong phần này, mình sẽ chỉ đề cập tới thị trường trong nước. Vì những ai làm game bằng AI mà hướng ra nước ngoài thì đã thuộc nhóm tiếp cận vào thị trường trưởng thành với nhận thức ổn định cao như mình đã đề cập ở trên.

Khi một lượng sản phẩm mới xuất hiện liên tục, sự bão hòa là điều tất yếu sẽ xảy ra. Việc dùng AI để làm game vô hình chung sẽ đẩy nhanh tốc độ bão hòa đó. Tại Việt Nam, mối quan hệ giữa làm game và tiêu thụ game thuần Việt chưa thật sự khăng khít. Để mình giải thích rõ hơn ý này.

Trước đây, game thủ Việt luôn mong chờ các tựa game thuần Việt xuất hiện để có thể chơi chính những tựa game này, nhưng số lượng không nhiều, ngồi kể tên game thuần Việt cũng sẽ kể ra được một vài cái tên nổi trội: Thần trùng, Cỏ máu, Tai Ương, Hoa, 7554 v..v.. và chính cả CSCD nữa. Mình sẽ gọi các game này là game VVV đi (Việt Nam vì Việt Nam - game 3V :v) Giờ đây với AI, việc người Việt làm game thuần Việt cho chính người Việt chơi sẽ không còn gặp nhiều khó khăn như trước.

Vấn đề ở đây chính là, tỉ lệ game 3V bằng AI trong tương lai tại Việt Nam có khả năng sẽ chiếm đa số, nó khác hoàn toàn với tình huống khi các game AI xuất hiện ở một thị trường như nước Mỹ khi mà vốn dĩ game làm theo cách truyền thống đã có mặt ở phần lớn từ trước. Tất cả là do sự khởi đầu này, khi ngành game non trẻ ở Việt Nam lại được tiếp xúc quá sớm với sức mạnh của AI.

Với thị trường quốc tế, tỉ lệ game truyền thống và game AI cứ cho là 90/10 đi, thì mình cảm giác rằng riêng ở Việt Nam, tương lai sẽ là 10/90 (hy vọng là không bị quan trọng hóa quá, nhưng cứ cho là vậy đi). Và theo như quan ngại thứ nhất của mình, thì trong số 90% game bằng AI đó, liệu bao nhiêu % được làm ra bởi những người thật sự có chuyên môn về phát triển game? Và nếu nhận định này thành sự thật thì toàn bộ thị trường game 3V sẽ có một tương lai không ổn chút nào.

Với người chơi khi đó, sự lựa chọn game 3V sẽ nhiều nhưng chất lượng không cao, kết hợp với sự bão hòa với quá nhiều lựa chọn, quá nhiều cái để quan tâm cũng sẽ làm cho cảm xúc về game 3V giảm thiểu đi phần nào. Khi đó, thật khó để dev có thêm động lực để tạo ra các tựa game chất lượng theo cách truyền thống. Cứ nhìn ngành phim bây giờ sẽ thấy rất rõ hiện trạng này, phim ngắn AI ở khắp nơi, và dần dần chả ai còn muốn làm phim theo cách thông thường nữa.

Mình buồn khi nghĩ tới điều trên, thôi thì với ngành phim, nó cũng lâu đời rồi, giờ có bị ảnh hưởng thì cũng vẫn có những người hiểu và tìm cách vượt qua cơn sóng AI bằng những bộ phim chất lượng. Nhưng với phát triển game, nó còn quá mới ở Việt Nam, việc game AI xuất hiện nhiều như mình dự đoán sẽ làm cho mọi thứ trở nên ảm đạm hơn nữa.

4. Sự cố gắng

Ok, làm game AI 3V cũng được, vì nó là xu thế chung, thỏa mãn được cầu của con người, mình không nhất thiết phải chống lại nó, nhưng mong sao các sản phẩm game AI sau này sẽ được đứng sau bởi những người thật sự có chuyên môn, có tâm và có tầm. Mình tin là với sự kiểm soát tốt, các dev cùng đùm bọc lẫn nhau và phát triển, củng cố kiến thức và nhận thức của những thế hệ dev sau này, thì dù là game AI hay game theo cách truyền thống, thì cũng sẽ mang lại trải nghiệm tốt cho người chơi, cũng như các giá trị cốt lõi mà ngay từ đầu chúng ta muốn gửi gắm vào các game 3V.

Cũng mừng là ở thời điểm hiện tại, hầu hết các game AI có mặt đều đang được người làm ra nó kiểm soát và "duyệt" tốt các tính năng, nói chung là còn có kèm theo tiêu chuẩn cá nhân cùng tiêu chí "tạo ra được con game mơ ước". Nên mọi thứ đều không vấn đề gì.

Còn mình, mình hiện cũng sử dụng AI vào việc phát triển game, đặc biệt là hỗ trợ trong việc lập trình, nhưng quan điểm của mình là bắt buộc phải duy trì nợ kỹ thuật dưới 10%, AI sẽ chỉ làm những phần việc mang tính lặp đi lặp lại và đảm bảo